Mikrokinezyterapia – wpływ na funkcjonowanie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. „Rehabilitacja w Praktyce” 02/2018

WŁADYSŁAW BATKIEWICZ – licencjonowany fizjoterapeuta, Gabinet prywatny − Poznań, wykładowca mikrokinezyterapii oraz Funkcjonalnej Terapii Trzewi na terenie Polski i Ukrainy
MGR WIESŁAW POZAROSZCZYK – Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Szprotawa, gabinet prywatny
DR DOROTA NIEWIEDZIAŁ – Instytut Psychologii, Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii, Uniwersytet Zielonogórski
DR EWA SKORUPKA – Katedra Sportu i Promocji Zdrowia, Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski
DR SEBASTIAN RUTKOWSKI – Instytut Fizjoterapii, Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii, Politechnika Opolska

Praca recenzowana

Mikrokinezyterapia – wpływ na funkcjonowanie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną

Mikrokinezyterapia jest fran­cuską metodą terapeutyczną skierowaną do fizjoterapeutów i lekarzy, której celem jest rozluźnia­nie napięć na wszystkich tkankach ciała bardzo delikatną formą palpacji, nazwaną mikropalpacją. Autorzy me­tody Daniel Grosjean i Patrice Benini na zasadzie hipotezy roboczej zakła­dają, że ciało człowieka zapamiętuje na poziomie tkanek: mięśniowej, ner­wowej i błon śluzowych narządów we­wnętrznych, różnego rodzaju emocje i traumy. Powoduje to według nich po­wstawanie napięć wyżej wymienionych tkanek i zaburzenia rytmu życiowego, zakłócając pracę organizmu i psychiki. Ich rozluźnienie powoduje uruchomie­nie zachwianego mechanizmu samore­gulacji, w wyniku czego bardzo często następuje poprawa kondycji fizycznej i psychicznej. Podstawowe pojęcia z zakresu mikrokinezyterapii zostały przedstawione w artykule Władysława Batkiewicza Wprowadzenie do mikrokinezyterapii („Rehabili­tacja w Praktyce”, 3/2015).

Weryfikacji hipotezy roboczej autorów metody podjęli się pracownicy naukowi Uniwersytetu w Zielonej Górze. Dzięki uprzejmości Dyrekcji Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. Jana Brzechwy w Szprotawie i otwartości rodziców, grupę badaną stanowili wychowankowie tego ośrodka.

Cel projektu

Celem projektu badawczego była odpowiedź na pytanie, czy mikrokinezyterapia wpływa na zmianę funkcjonowania w orientacji behawioralno-temperamentalnej i orientacji neu­ropoznawczej dzieci z niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną.

Materiał i metody badawcze

W badaniu wzięło udział 75 uczniów z niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną w wieku od 7 do 19 lat. Rozkład procentowy zależnie od płci i stopnia niepełnosprawności przedstawia tab. 1. Analizowano wyniki w grupie uczniów, u których wykonano mikrokinezyterapię – określoną grupą badaną (GB), z wynikami grupy uczniów bez zastosowa­nia mikrokinezyterapii – określoną grupą kontrolną (GK) (tab. 2).

W pracy oceniano zmiany funkcjonalne w zakresie orien­tacji behawioralno-temperamentalnej i neuropoznawczej w dwóch grupach: grupie badanej, poddanej zabiegom mi­krokinezyterapii, i grupie kontrolnej, u której mikrokinezy­terapii nie zastosowano.

Orientację neuropoznawczą definiuje się jako funkcje wy­konawcze, psychologiczne, procesy zaangażowane w świado­mą kontrolę myśli i działań lub jako procesy odpowiedzial­ne za ukierunkowanie na cel, zachowanie. Przedmiotem badania była obserwacja zmiany zaburzeń kontroli funkcji wykonawczych.

W celu przedstawienia wiarygodnych wyników badań, opracowano autorską „kartę obserwacji”, która umożliwiła ocenę kilkunastu cech, takich jak: koncentracja, zapamięty­wanie, rozumienie, powtarzanie, uważność na lekcji, uzależ­nienie od komputera i telefonu, autoagresja, zaczepki słowne, agresja, labilność emocjonalna, wulgaryzmy, wycofanie, po­budliwość, dominacja w grupie, gadatliwość, autostymulacja, manipulacja zabawkami, chód, lęk i upór.

Zastosowano skalę określającą stopień nasilenia danej ce­chy od 0 do 10, gdzie 0 oznaczało brak występowania cechy, a 10 jej maksymalne nasilenie. Kartę wypełniali nauczyciele – wychowawcy dzieci objętych badaniem. Obserwowane cechy

były zbliżone do tych, które standar­dowo występują w karcie stosowanej w Ośrodku i nie odnotowano trudności w zrozumieniu i wykorzystaniu narzę­dzi przez nauczycieli.

Badanie wykonano trzykrotnie. Od 28.09. do 2.10.2015 r. w Ośrodku w Szprotawie przeprowadzono pierw­szą ocenę funkcjonowania w orientacji behawioralno-temperamentalnej i neu­ropoznawczej u 75 uczniów Ośrodka, według przygotowanych w tym celu „kart obserwacji”. Od 2.11 do 6.11.2015 r. dokonano drugiej oceny tej samej grupy w celu ustalenia, czy zaistnia­ły zmiany funkcjonowania dziecka w obu typach orientacji, w stosunku do pierwszego badania, bez zastoso­wania terapii. Wyniki pierwszego etapu badań przedstawiono w kwestionariu­szu „B nr 1”. Od 12.11 do 13.11.2015 r. z grupy 75 uczniów wybrano losowo grupę 39 osób, u których przeprowa­dzono jednorazowo standardową tera­pię metodą mikrokinezyterapii, przez zespół pod kierownictwem Daniela Grosjeana w składzie: Chantal Impens, Nathalie Gené i Marianne Vanden Bro­eck. Od 16.12 do 18.12.2015 r. prze­prowadzono u wszystkich 75 uczniów ponowną ocenę, której wyniki przed­stawiono w kwestionariuszu „B nr 2”.

Wyniki

W pierwszym etapie badań porów­nano badane wskaźniki po miesiącu

Poprawa				Bez zmian				Pogorszenie
N		%		N		%		N		%
Chłopcy	12		16%		33		44%		6		8%
Dziewczynki	11		15%		7		9%		6		8%
Razem	23		31%		40		53%		12		16%

Orientację neuropoznawczą definiuje się jako funkcje wykonawcze, psychologiczne, procesy zaangażowane w świadomą kontrolę myśli i działań lub jako procesy odpowiedzialne za ukierunkowanie na cel zachowanie.

od badania wstępnego (tab. 3). U 31% uczniów odnoto­wano poprawę orientacji behawioralno-temperamentalnej i neuropoznawczej. Ponad połowa badanych nie wykazała zmian, u 16% badanych odnotowano pogorszenie badanych wskaźników. Po drugiej ocenie badanych uczniów podzielo­no na dwie grupy, a każdy uczeń z grupy badanej otrzymał jednorazową terapię metodą mikrokinezyterapii.

W drugim etapie badań oceniono badane parametry mie­siąc od interwencji. Analiza wyników wszystkich uczniów wykazała poprawę badanych wskaźników u 69% badanych. Nie odnotowano zmian orientacji behawioralno-tempera­mentalnej i neuropoznawczej u 26% badanych, u 5% nastą­piło pogorszenie (tab. 4).

Analiza zmian badanych wskaźników w obrębie grup wykazała większą poprawę orientacji behawioralno-tempe­ramentalnej i neuropoznawczej w grupie badanej. U 88% uczniów z grupy badanej odnotowano poprawę, u 10% nie odnotowano zmian, jedynie u jednego ucznia odnotowano pogorszenie. W grupie badanej o 6% zmniejszyła się liczba uczniów z pogorszonymi wynikami, o 31% zmniejszyła się liczba uczniów, u których nie odnotowano żadnej zmiany, a o 37% wzrosła liczba uczniów z poprawą wyników, w sto­sunku do badania „B nr 1”.

W grupie kontrolnej stwierdzono poprawę u 51% bada­nych, 41% uczniów z grupy kontrolnej nie prezentowało zmian w obrębie badanych wskaźników, u 8% stwierdzo­no pogorszenie orientacji behawioralno-temperamentalnej i neuropoznawczej.

Podsumowanie

Włączając mikrokinezyterapię w proces edukacyjno-tera­peutyczny uczniów z niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną, stwierdzono poprawę w funkcjonowaniu orientacji behawioralno-temperamentalnej i orientacji neuropoznaw­czej u 37% poddanych zabiegowi.

Autorzy, w celu lepszego zrozumienia treści artykułu, zachęcają do lektury tekstu „Wprowadzenie do mikrokinezyterapii” („Rehabilitacja w Praktyce” 3/15, s. 36).

Piśmiennictwo

Pozycje w j. francuskim:

1. La microplapation, base de la microkinésithérapie. C.F.M., 1999.
2. Tome I. Les ensembles musculaires. C.F.M., 1996.
3. Tome II. Le système nerveux, les muqueuses. C.F.M., 2002.
4. Tome III. Les cicatrices pathogènes. C.F.M., 1998.
5. Tome IV. Le matériel extra-embryonnaire. Editions Maisonville, 2007.
6. Grosjean D.: Recherche de l’étiologie en microkinésithérapie. Edi­tions Maisonville, 2011.
7. Grosjean D.: Ces chocs qui détruisent votre santé. C.F.M., 2003.
8. Grosjean D.: La microkinésithérapie, réflexion sur ses moyens d’action. C.F.M., 2000.

Tekst ukazał się w czasopiśmie REHABILITACJA W PRAKTYCE nr 3/2015